RPO interweniuje w sprawie wysokości opłaty stosunkowej pobieranej od dłużnika

Pomimo znaczącego poszerzenia zawartego w art. 49 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji katalogu upoważniającego komornika do zastosowania niższej, ośmioprocentowej stawki opłaty stosunkowej, nadal nie uwzględniono w nim żołnierzy zawodowych oraz innych funkcjonariuszy służb mundurowych korzystających ze świadczeń z systemu zaopatrzenia emerytalnego, jak również osób korzystających z ubezpieczenia społecznego rolników – podkreśla Rzecznik Praw Obywatelskich. Zdaniem Rzecznika powyższy przepis budzi wątpliwości natury konstytucyjnej, zwłaszcza dotyczące zgodności z zasadą równości wobec prawa i zasadą sprawiedliwości społecznej.

W piśmie skierowanym do ministra sprawiedliwości Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał na skargę, jaka wpłynęła do biura Rzecznika. Dotyczyła ona wysokości opłaty stosunkowej, pobieranej przez komornika od dłużnika w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Skarżący wskazał, że z racji pobierania świadczenia emerytalno-rentowe wypłacanego z Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA nie jest objęty obniżoną 8% opłatą stosunkową od kwot egzekwowanych. Świadczenie pobierane przez skarżącego nie jest świadczeniem społecznym, o którym mowa w art. 49 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Pod pojęciem „świadczenia z ubezpieczenia społecznego”, użytym w tym przepisie należy rozumieć jedynie świadczenia wynikające z ustaw: z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2015 r., poz. 748, dalej jako: ustawa emerytalna), z dnia z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej jako: „ustawa zasiłkowa”) oraz z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (dalej: ustawa wypadkowa). Ustawą z 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 40, poz. 228) zmieniono art. 49 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji poprzez powiększenie katalogu wierzytelności, przy egzekucji z których obowiązuje obniżona opłata stosunkowa w wysokości 8% wyegzekwowanego świadczenia o świadczenia z ubezpieczenia społecznego, jak również o świadczenia wypłacane na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zasiłek dla bezrobotnych, dodatek aktywizacyjny, stypendium oraz dodatek szkoleniowy. Rzecznik podkreślił, że wie wiadomo, dlaczego powyższa zmiana została zawężona do świadczeń wynikających z ustaw: emerytalnej zasiłkowej i wypadkowej obsługiwanych przez ZUS i należących do powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych. Pomimo znaczącego poszerzenia katalogu upoważniającego komornika do zastosowania niższej, ośmioprocentowej stawki opłaty stosunkowej, nadal nie uwzględniono w nim żołnierzy zawodowych oraz innych funkcjonariuszy służb mundurowych korzystających ze świadczeń z systemu zaopatrzenia emerytalnego, jak również osób korzystających z ubezpieczenia społecznego rolników. Tak zmieniony w 2010 r. przepis obowiązuje do dnia dzisiejszego. Obecnie zgodnie z brzmieniem art. 49 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 15% wartości wyegzekwowanego świadczenia, jednak nie niższej niż 1/10 i nie wyższej niż trzydziestokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Jednakże w przypadku wyegzekwowania świadczenia wskutek skierowania egzekucji do wierzytelności z rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę, świadczenia z ubezpieczenia społecznego jak również wypłacanych na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zasiłku dla bezrobotnych, dodatku aktywizacyjnego, stypendium oraz dodatku szkoleniowego, komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 8% wartości wyegzekwowanego świadczenia, jednak nie niższej niż 1/20 i nie wyższej niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich powyższy przepis budzi wątpliwości natury konstytucyjnej, zwłaszcza dotyczące zgodności z zasadą równości wobec prawa i zasadą sprawiedliwości społecznej. Rzecznik zwrócił się do ministra sprawiedliwości z prośbą o wskazanie przyczyn zróżnicowania zawartego w treści art. 49 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.

Zobacz pełny artykuł