Odpowiedzialność komornika a zaniechania sądu sprawującego nadzór nad egzekucją

Komornik sądowy jako organ egzekucyjny ponosi odpowiedzialność za własne działania niezależnie od tego, czy inne organy wykonujące władzę publiczną należycie wypełniają nałożone na nie obowiązki – orzekł Sąd Najwyższy.

W uzasadnieniu wyroku z 31 marca 2016 r., sygn. akt IV CSK 343/15, Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działania lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa. Pierwszą przesłanką konieczną do zaistnienia odpowiedzialności deliktowej na gruncie tego przepisu jest bezprawność zachowania organu wykonującego władzę publiczną, przy czym winna być ona udowodniona przez powoda zgodnie z ogólnymi zasadami rozkładu ciężaru dowodu z art. 6 Kodeksu cywilnego.

W przypadku organów ścigania czynności związane z wypełnianiem ustawowych obowiązków, polegających na wszczęciu postępowania przygotowawczego i następnie sporządzeniu aktu oskarżenia, nie mają charakteru działań niezgodnych z prawem także wtedy, gdy przeprowadzone postępowanie karne zakończyło się wydaniem wyroku uniewinniającego.

Niezgodność z prawem czynności przy wykonywaniu władzy publicznej rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa nie zawsze musi mieć charakter kwalifikowany, a zatem istnieje nie tylko w razie oczywistej sprzeczności z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami albo szczególnie rażąco błędnej wykładni lub rażąco niewłaściwego zastosowania prawa. Do istoty działań organów ścigania należy podejmowanie ich zgodnie z obowiązującymi przepisami w oparciu o wewnętrzne przekonanie wyprowadzone z prawnej oceny faktów.

W sprawie, rozpoznanej przez Sąd Najwyższy powód, wykonując czynności komornikasądowego, wszczął w lipcu 1998 r. i prowadził egzekucję na podstawie uproszczonego bankowego tytułu wykonawczego niezaopatrzony w sądową klauzulę wykonalności przez okres ponad 6 lat. Co istotne, w tym czasie bank, który wystąpił z wnioskiem egzekucyjnym na podstawie tego tytułu, zbył stwierdzoną w nim wierzytelność na rzecz podmiotów niebędących bankiem. Pomimo tego powód nadal kontynuował postępowanie egzekucyjne na podstawie tego tytułu na rzecz nabywców wierzytelności i to w sytuacji, gdy dłużnicy wielokrotnie wskazywali powodowi, że prowadzi je bezprawnie, bo bez tytułu wykonawczego.

Stanowisko powoda mówiące, iż stopień naruszenia przez niego prawa przy prowadzeniu egzekucji łagodzi okoliczność, że sąd rejonowy sprawujący nadzór nad tą egzekucją nie wydał mu stosownych poleceń w trybie art. 759 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, nie zasługuje, zdaniem Sądu Najwyższego, na aprobatę, a w związku z tym nie miało wpływu na umniejszenie jego uchybień przepisom prawa. Komornik sądowy jako organ egzekucyjny ponosi odpowiedzialność za własne działania niezależnie od tego, czy inne organy wykonujące władzę publiczną należycie wypełniają nałożone na nie obowiązki.

Zobacz pełny artykuł