Czy komornik może ukarać za niestawiennictwo w jego kancelarii w celu złożenia wyjaśnień?

Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) w obecnym stanie prawnym wątpliwa jest możliwość wezwania przez komornika strony postępowania egzekucyjnego do osobistego stawiennictwa w określonym miejscu, w tym w kancelarii komornika. RPO wystąpił do ministra sprawiedliwości w tej sprawie.

Częstą praktyką organów egzekucyjnych jest wzywanie do kancelarii stron postępowania (przede wszystkim dłużnika) w celu złożenia wyjaśnień, przy czym wezwania te są obwarowane licznymi rygorami, których umocowanie ustawowe jest, zdaniem RPO, co najmniej dyskusyjne.

W piśmie do Ministerstwa Sprawiedliwości Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał, że jednym z takich rygorów jest zagrożenie karą grzywny: niestawiennictwo w kancelarii komorniczej organ egzekucyjny traktuje jako odmowę złożenia wyjaśnień, sankcjonowaną grzywną. Istotnie, za odmowę złożenia wyjaśnień uczestnik postępowania może zostać ukarany grzywną do 2 tys. zł, wymierzaną na podstawie art. 762 § 1 k.p.c. (dotyczy to także odmowy złożenia wyjaśnień na podstawie art. 801 k.p.c. RPO podkreślił, że ustawa przewiduje możliwość ukarania za odmowę złożenia wyjaśnień, a nie za samo niestawiennictwo. Należy przyjąć taką interpretację art. 762 § 1 k.p.c. – tym bardziej, że zgodnie z art. 760 § 2 k.p.c. wyjaśnienia strony mogą zostać złożone na piśmie.

W innych sprawach, badanych przez Rzecznika Praw Obywatelskich, komornik wzywał stronę do osobistego stawiennictwa, informując jednocześnie, że w przypadku niezgłoszenia się komornik może zarządzić komisyjne otwarcie drzwi mieszkania z udziałem asysty policji oraz ślusarza w trybie art. 814 k.p.c.

W ocenie RPO za niedopuszczalne należy uznać wymierzanie kary grzywny za niezastosowanie się do wezwania komornika do osobistego stawiennictwa, a także otwarcie i przeszukanie mieszkania w takiej sytuacji.

Zdaniem RPO celowe jest wprowadzenie przepisów, które będą przewidywać obowiązek stawiennictwa stron na wezwanie komornika oraz, ewentualnie, rygor związany z niezastosowaniem się do takiego wezwania. Jednoznaczne określenie kompetencji organu egzekucyjnego w tym zakresie, po pierwsze, może usprawnić egzekucję sądową, po drugie, pozwoli dłużnikom na uniknięcie stosowania surowych, nieproporcjonalnych rygorów przewidzianych w art. 814 k.p.c. Z kolei komornicy unikną zarzutu, że „rozciągają” swoje kompetencje ponad regulację ustawową.

W konsekwencji RPO zwrócił się do ministra sprawiedliwości o jednoznaczne uregulowanie kompetencji komornika w zakresie wzywania do stawiennictwa stron postępowania egzekucyjnego.

Zobacz pełny artykuł