Obowiązki komornika sądowego wynikające z Rozporządzenia 2016/679

8 czerwca 2018

Opublikowano przez: Anna Krasińska

KATEGORIA: RODO informator

Obowiązki komornika sądowego wynikające z Rozporządzenia 2016/679[1]

 

Polska, jako państwo członkowskie Unii Europejskiej, zobowiązana jest do stosowania i przestrzegania aktów prawa Unii Europejskiej. Rozporządzenie wydane przez Parlament Europejski charakteryzuje to, że jest ono aktem prawa powszechnie obowiązującym w państwach członkowskich, nawet bez włączenia norm rozporządzenia do porządku prawnego tego państwa. Co również ważne, państwa członkowskie mogą ustawą wprowadzić normy zawarte w rozporządzeniu, jednak nie mogą one być sprzeczne z założeniami rozporządzenia, ani też nie mogą go modyfikować.

Regulacje zawarte w rozporządzeniu a niewprowadzone ustawą do porządku prawnego państwa członkowskiego obowiązują państwo i jego obywateli bezpośrednio. Jednostka, której prawa zostały naruszone, może dochodzić swoich praw, powołując się bezpośrednio na zapisy aktu prawa Unii Europejskiej, nawet gdy polskie prawo nie przewiduje w żadnym akcie prawnym regulacji zawartych w akcie prawa Unii Europejskiej.

W ostatnim czasie zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r.[2]. Wspomniany akt prawa nakłada na administratora danych osobowych szereg obowiązków mających na celu ochronę danych osobowych zarówno osób fizycznych, które to dane są gromadzone i przetwarzane, jak i podmiotów będących administratorami danych, w tym m.in. komorników sądowych.

Obecny stan prawny w Polsce może powodować trudności w stosowaniu prawa unijnego.

Polski ustawodawca tylko częściowo dostosował prawo krajowe do norm zawartych w Rozporządzeniu 2016/679, wprowadzając w życie 25 maja 2018 r. ustawę z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych[3].

Wprowadzając powyższą regulację, prawodawca zastosował możliwość ograniczenia stosowania Rozporządzenia 2016/679, zawartą w art. 23, i pozwolił na wyłączenie obowiązku informowania osób fizycznych o gromadzeniu i przetwarzaniu ich danych osobowych. Wyłączenie dotyczy „administratora wykonującego zadania publiczne”.

Komornik sądowy z racji prowadzonych przez niego postępowań gromadzi i przetwarza dane osobowe wielu osób fizycznych, jest więc – zgodnie z definicją zawartą w Rozporządzeniu 2016/679 – administratorem danych osób fizycznych, wykonującym przypisane mu przez polskie prawo zadania publiczne.

Komornik sądowy, wszczynając i prowadząc postępowanie, pozyskuje dane osobowe na kilka sposobów.

Najczęściej dane osób fizycznych pozyskiwane są w inny sposób niż od osoby, której dane dotyczą (dane dłużników i innych uczestników postępowania), czyli w sposób wskazany w art. 14 Rozporządzenia 2016/679. Kodeks postępowania cywilnego pozwala, a w niektórych sytuacjach wręcz nakłada obowiązek gromadzenia danych przez komornika (art. 761 k.p.c. i art. 8012 k.p.c.).

Polski ustawodawca w ustawie o ochronie danych osobowych w art. 4 korzysta jednak z możliwości zawartej w art. 23 Rozporządzenia 2016/679 i pozwala na nieudzielanie informacji zawartych w art. 14 ust 1, 2 i 4 administratorowi wykonującemu zadania publiczne, „jeżeli służy to realizacji zadania publicznego i niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia 2016/679, jest niezbędne dla realizacji celów, o których mowa w art. 23 ust. 1 tego rozporządzenia, oraz przekazanie tych informacji:

1) uniemożliwi lub znacząco utrudni prawidłowe wykonanie zadania publicznego, a interes lub podstawowe prawa lub wolności osoby, której dane dotyczą, nie są nadrzędne w stosunku do interesu wynikającego z realizacji tego zadania publicznego lub

2) naruszy ochronę informacji niejawnych”[4].

Inną najczęstszą sytuacją, w której komornik gromadzi dane osób fizycznych, jest fakt złożenia wniosku o prowadzenie postępowania przez osobę fizyczną. W tej sytuacji wierzyciel (uprawniony) sam podaje komornikowi swoje dane osobowe. W takim przypadku komornik podlega obowiązkom wskazanym w art. 13 Rozporządzenia 2016/679 i jest zobowiązany do udzielenia osobie, której dane pozyskał, informacji zawartych w tym przepisie.

Polski ustawodawca w ustawie o ochronie danych wprowadza ograniczenia obowiązku informacyjnego osób, które same podały swoje dane osobowe. W art. 3 ustawy o ochronie danych osobowych wskazuje, że art. 13 ust. 3 Rozporządzenia 2016/679 nie ma zastosowania, gdy administrator wykonujący zadania publiczne zmienia cel przetwarzania danych osobowych, a „niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 13 ust. 3 rozporządzenia 2016/679, jest niezbędne dla realizacji celów, o których mowa w art. 23 ust. 1 tego rozporządzenia, oraz przekazanie tych informacji:

1) uniemożliwi lub znacząco utrudni prawidłowe wykonanie zadania publicznego, a interes lub podstawowe prawa lub wolności osoby, której dane dotyczą, nie są nadrzędne w stosunku do interesu wynikającego z realizacji tego zadania publicznego lub

2) naruszy ochronę informacji niejawnych[5]”.

Wyłączenie obowiązku informowania, gdy administrator „planuje dalej przetwarzać dane osobowe w celu innym niż cel, w którym dane osobowe zostały zebrane”[6], jest niezbędne dla zadań komornika, gdyż akta sprawy mogą stać się np. dowodem w innym postępowaniu, czy to cywilnym, karnym czy nadzoru nad komornikiem, oraz mogą być udostępniane sądowi bądź prokuratorowi. Komornik nie jest w stanie zaplanować zmiany celu wykorzystania zebranych danych osobowych, więc wprowadzone ograniczenie jest jak najbardziej celowe.

Trzeba mieć na uwadze, że w przygotowaniu jest ustawa o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania Rozporządzenia 2016/679. Projekt zakłada, że komornik sądowy będzie całkowicie zwolniony z obowiązku informowania, zawartego w art. 13 Rozporządzenia 2016/679.

Podsumowując, komornik sądowy jest zobowiązany do udzielania informacji określonych w art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia 2016/679. Sytuacji, w których osoba dobrowolnie podaje komornikowi swoje dane, jest stosunkowo niewiele; zazwyczaj jest to osoba fizyczna, która składa wniosek o prowadzenie postępowania, bądź dłużnik informujący komornika o swoich danych osobowych. Obecnie obowiązek informacyjny istnieje do czasu wejścia w życie ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania Rozporządzenia 2016/679.

Z kolei informowanie osób fizycznych o gromadzeniu ich danych w myśl art. 14 ust. 1 i 2 Rozporządzenia 2016/679 może znacząco utrudnić, a czasami wręcz uniemożliwić sprawne wykonanie ustawowych obowiązków komornika. Dlatego też wyłączenie uregulowane w ustawie o ochronie danych osobowych jest słuszne i pozwoli komornikom sądowym na niezakłócone wykonywanie swoich zadań.

 

 

 

[1] Z uwagi na ramy RODO Informatora niniejsza publikacja nie podejmuje problematyki zawiadamiania osób, których dane dotyczą, a których dane są przetwarzane w sposób kompleksowy.

[2] Dalej: „Rozporządzenie 2016/679”.

[3] Dalej: „ustawa o ochronie danych osobowych”.

[4] Art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych

[5] Art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych.

[6] Art. 13 ust. 3 Rozporządzenia 2016/679.

Zobacz pełny artykuł