Import podróbek to nie obrót podróbkami

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 listopada 2025 r.[1] orzekł, że przywóz towarów oznaczonych podrobionym znakiem towarowym na terytorium Polski spoza obszaru celnego Unii Europejskiej (import) nie jest dokonaniem obrotu takimi towarami w rozumieniu art. 305 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej[2]. Zaistnieje jednak odpowiedzialność osoby dokonującej importu, o ile poczynione w sprawie ustalenia faktyczne uzasadniają przyjęcie, zwłaszcza przy uwzględnieniu treści art. 13 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny[3], że jej zachowanie osiągnęło inną karalną formę stadialną przestępstwa.

Stan faktyczny

H.H. 12 maja 2014 r. przywiozła do Polski, podróżując przez M., nabyte w Chinach towary oznaczone znakami towarowymi renomowanych producentów, które zgłosiła do odprawy celnej w Urzędzie Celnym „(…)” w W. Naczelnik Urzędu wydał postanowienie o zatrzymaniu tych towarów jako podejrzanych o naruszenie prawa własności intelektualnej, a w wyniku wszczętego postępowania H.H. została oskarżona o popełnienie szczegółowo opisanego czynu z art. 305 ust. 1 pr.wł.przem.

Sąd Rejonowy dla miasta Warszawy w Warszawie, przyjmując w myśl art. 500 § 1 i 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego[4], że na podstawie zebranych dowodów okoliczności czynu i wina oskarżonej nie budzą wątpliwości, a przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, wyrokiem nakazowym z dnia 4 czerwca 2020 r., V K 651/20, uznał H.H. za winną popełnienia zarzucanego jej czynu i za to na podstawie art. 305 ust. 1 pr.wł.przem. wymierzył jej karę 6 miesięcy ograniczenia wolności, zobowiązując do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym. Ponadto orzekł przepadek dowodów rzeczowych oraz nawiązkę na rzecz oskarżycieli posiłkowych. Należy wspomnieć, że na wydanie wyroku po upływie 6 lat od daty czynu rzutowało zawieszenie postępowania przygotowawczego.

Wobec wniesienia przez oskarżoną sprzeciwu od wyroku nakazowego sprawa została skierowana do rozpoznania na zasadach ogólnych.

Sąd Rejonowy dla miasta Warszawy w Warszawie postanowieniem z dnia 31 marca 2022 r., V K 651/20, na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. umorzył postępowanie karne przeciwko oskarżonej. Uznał, że dokonanie przez nią importu przedmiotowego towaru nie jest tożsame z dokonaniem obrotu towarem, tj. z jego wprowadzeniem na rynek w taki sposób, że jest już dostępny jako przedmiot transakcji kupna – sprzedaży, co odbywa się dopiero na dalszym etapie jego sprowadzenia. Wymaga to podjęcia jakichś czynności, w wyniku których potencjalny nabywca jest w stanie taki towar kupić, np. poprzez wystawienie w punkcie sprzedaży lub choćby zamieszczenie ogłoszenia o możliwości kupna. Samo sprowadzenie towaru nie pozwala bowiem na to, by potencjalny nabywca dowiedział się o możliwości jego zakupu. Tym samym, zdaniem sądu towar nie znajdował się jeszcze w obrocie i oskarżona nie dokonała obrotu, a także nie usiłowała dokonać obrotu, a jedynie czyniła przygotowania do ewentualnego wprowadzenia towaru do obrotu, zaś przepis art. 305 ust. 1 pr.wł.przem. nie przewiduje karalności za przygotowanie.

Na powyższe postanowienie pełnomocnicy oskarżycieli posiłkowych wnieśli zażalenia, po rozpoznaniu których Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z dnia 29 lipca 2022 r., X Kz 523/22, uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu dla miasta Warszawy w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu stwierdził m.in., iż „nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji, że działanie H.H. polegające na imporcie towarów oznaczonych zarejestrowanymi znakami towarowymi, których nie miała prawa używać, nie wyczerpało znamion »dokonywania obrotu« w rozumieniu normy art. 305 pr.wł.przem.”. Pogląd ten oparł na fakcie, że „w doktrynie wymienia się też import i eksport towarów” jako postać dokonania obrotu i przyjął, że wynika to również z orzecznictwa Sądu Najwyższego, który wskazał jak należy rozumieć pojęcie wprowadzenia towaru do obrotu[5]  oraz że przez dokonywanie obrotu należy rozumieć każdy etap obrotu towarem określonym w art. 305 ust. 1 pr.wł.przem.(wyrok z dnia 19 kwietnia 2012 r., III KK 53/12).

Następnie Sąd Rejonowy dla miasta Warszawy w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2023 r., V K 651/20, H. ., w ramach zarzucanego jej czynu, uznał za winną tego, że w dniu 12 maja 2014 r. usiłowała dokonać obrotu przywiezionymi na polski obszar celny z Chin, zgłoszonym w Urzędzie Celnym „(…)” w W. do procedury dopuszczenia do obrotu towarem oznaczonym podrobionymi, zastrzeżonymi znakami towarowymi (wymieniono przedmioty składające się na ten towar), których to znaków nie miała prawa używać, przy czym zamierzonego celu nie osiągnęła z uwagi na zatrzymanie przedmiotowego towaru przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego „(…)” w W., czyn ten zakwalifikował z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 305 ust. 1 pr.wł.przem. i za to skazał ją, zaś na podstawie art. 305 ust. 1 pr.wł.przem. w zw. z art. 14 § 1 k.k. wymierzył jej karę 150 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł.

W wyniku rozpoznania apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2024 r., IX Ka 414/24, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla miasta Warszawy w Warszawie. Powodem takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie zaistnienia w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.

Sąd Rejonowy dla miasta Warszawy w Warszawie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2024 r., V K 1167/24, ustalając, iż oskarżona H.H. w dniu 12 maja 2014 r. usiłowała dokonać obrotu, poprzez import z Chin na obszar celny Wspólnoty, towarem w postaci: 37 par butów, 8 sztuk okularów, 16 sztuk bluzek damskich oznaczonych bezprawnie zarejestrowanym przez C. zs. w Szwajcarii znakiem towarowym C., 29 par butów, 3 sztuk okularów oznaczonych bezprawnie zarejestrowanym na rzecz L.M. zs. we Francji znakiem towarowym L., 10 par butów, 2 sztuk okularów, 30 sztuk metalowych emblematów oznaczonych bezprawnie zarejestrowanym na rzecz P. S.A. zs. w Luksemburgu znakiem towarowym P., 10 sztuk okularów oznaczonych bezprawnie zarejestrowanym na rzecz M. zs. w Stanach Zjednoczonych znakiem towarowym M., 2 sztuk okularów oznaczonych bezprawnie zarejestrowanym na rzecz B. zs. we Włoszech znakiem towarowym B. oraz 4 sztuk toreb oznaczonych bezprawnie zarejestrowanym na rzecz C.1 zs. w Wielkiej Brytanii znakiem towarowym C.1, których to znaków nie miała prawa używać, przy czym do dokonania nie doszło z uwagi na fakt, iż oskarżona dobrowolnie odstąpiła od dokonania i zapobiegła wprowadzeniu do obrotu ww. towarów, zgłaszając się do ich przedstawienia i odprawy celnej w Urzędzie Celnym „(…)” w W., po czym w wyniku rewizji celnej towar ten został zatrzymany, tj. popełnienia czynu wyczerpującego dyspozycję art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 305 ust. 1 pr.wł.przem. w zw. z art. 15 § 1 k.k., na podstawie art. 17 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 15 § 1 k.k. postępowanie karne wobec oskarżonej umorzył, bowiem ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze. Należy jednak odnotować, że stanowisko sądu nie było konsekwentne, a przynajmniej nie dość precyzyjnie wyrażone. W wyroku przyjął, że oskarżona odstąpiła od dokonania czynu, natomiast w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, iż „bezspornym jest także, że przywóz towarów z terytorium państwa trzeciego na terytorium Polski (Unii Europejskiej) stanowi dokonywanie obrotu w rozumieniu art. 305 ust. 1pr.wł.przem.”.

Apelację od tego wyroku wniósł pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego – art. 15 § 1 k.k., art. 305 ust. 1  pr.wł.przem. oraz art. 13 k.k. w zw. z art. 305 ust. 1  pr.wł.przem. i domagając się wydania wyroku kasatoryjnego. Według skarżącego, naruszenie art. 305 ust. 1  pr.wł.przem. nastąpiło poprzez błędne uznanie, iż import towarów oznaczonych podrobionymi znakami towarowymi do europejskiego obszaru celnego nie spełnia przesłanek wprowadzenia do obrotu w rozumieniu art. 305 ust. 1  pr.wł.przem., zaś art. 15 § 1 k.k. przez uznanie, że zgłoszenie towaru do odprawy celnej wskazuje na dobrowolne odstąpienie oskarżonej od dokonania występku.

Sąd Okręgowy w Warszawie, rozpoznając apelację, uznał, że wyłoniło się zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy i postanowieniem z dnia 3 lipca 2025 r., X Ka 457/25, na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. wystąpił do Sądu Najwyższego z pytaniem: Czy znamiona czynu zabronionego z art. 305 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej obejmują także sam import (przywóz) towarów oznaczonych podrobionym znakiem towarowym (w tym podrobionym znakiem towarowym Unii Europejskiej, zarejestrowanym znakiem towarowym lub znakiem towarowym Unii Europejskiej, którego oskarżony nie ma prawa używać) na wspólnotowy obszar celny, gdy sprawca nie dokonuje już dalszego zbycia towaru bądź nie udostępnia go innym osobom?

Postanowieniem z dnia 26 listopada 2025 r., I KZP 2/25, Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.

Z uzasadnienia

Rozważania dotyczące odpowiedzialności karnej oskarżonej powinny uwzględniać zasadę terytorialności systemu ochrony prawnej znaków towarowych, wskazując, iż „istotą tej zasady jest to, że przepisy wydane przez dane państwo obowiązują na jego terytorium” oraz że „kluczowe znaczenie ma terytorialny zakres ochrony, który musi obejmować miejsce naruszenia prawa. W niniejszej sprawie warunek ten został spełniony, ponieważ towary opatrzone podrobionymi znakami zostały wprowadzone na terytorium R.P.” W konsekwencji obojętna z punktu widzenia odpowiedzialności oskarżonej jest okoliczność, że de facto stała się ogniwem w procesie cyrkulacji tych towarów, nabywając je w Chinach, gdzie prawdopodobnie zostały wprowadzone do obrotu. Istotne jest jedynie to, czy przywożąc je do Polski, na jej terytorium dokonała obrotu towarami, przy czym w przypadku importera w grę wchodzi postać obrotu polegająca na wprowadzeniu towarów do obrotu. Wypada przyjąć, że w tym względzie istotną wskazówką jest, iż – jak to akcentował prokurator – powszechnie przyjmuje się, że dla dokonania obrotu konieczne jest przejście władztwa nad towarem. Również w uzasadnieniu wymienionej wcześniej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 13/05, akcentowano, że „wprowadzenie do obrotu towarów” (wypada przyjąć, że jest to pierwszy etap dokonywania obrotu) następuje w momencie utraty kontroli nad tymi przedmiotami przez osobę uprawnioną, zaś utrata kontroli oznacza, że uprawiony wyzbył lub fizycznie pozbawił się tych przedmiotów, co umożliwia ich dalszą swobodną cyrkulację. Należy również wspomnieć, że prezentowany jest pogląd, z przywołaniem wyroku Trybunału Sprawiedliwości (Wielka Izba) z dnia 30 listopada 2004 r., C 16/03, w sprawie Peak Holding AB przeciwko Axolin Elinor AB, iż dopiero przeniesienie własności towarów importowanych skutkuje wprowadzeniem ich do obrotu[6]. We wspomnianym wyroku Trybunał orzekł m.in., że art. 7 ust. 1 pierwszej dyrektywy Rady 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r., zmienionej Porozumieniem o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) z dnia 2 maja 1992 r. należy interpretować w ten sposób, że towary opatrzone znakiem towarowym nie mogą zostać uznane za wprowadzone do obrotu w EOG, jeżeli właściciel znaku towarowego dokonał ich przywozu na terytorium EOG w celu ich sprzedaży w tym obszarze lub jeżeli oferował je do sprzedaży we własnych sklepach lub sklepach zależnych dla konsumentów w EOG, jakkolwiek nie doszło do ich sprzedaży. Zasadniczo trzeba jednak uwzględnić, że jeżeli import jest tylko fizycznym przemieszczeniem towarów z terytorium państwa trzeciego na terytorium Unii Europejskiej, to nie widać w nim elementu koniecznego dla dokonania obrotu (wprowadzenia do obrotu) – udostępnienia towarów nabywcom, przeniesienia faktycznego władztwa nad towarami na inną osobę, czy też utraty kontroli nad nimi, wynikającej z wyzbycia lub fizycznego pozbawienia się importowanych przedmiotów. Tym bardziej nie widać przeniesienia ich własności. Podmiot, który dokonał importu (importer), przez sam fakt przywiezieniu towarów na EOG nie traci nad nimi władztwa, a następuje to, gdy wprowadza towary do obrotu. Również z uchwały Sądu Najwyższego, I KZP 13/05 wynika, że dokonanie importu towarów nie jest czynnością tożsamą z przekazaniem ich do obrotu. Jeżeli przyjęto, że „wprowadzenie do obrotu”, o czym mówił art. 305 ust. 1 pr.wł.przem. w ówczesnym brzmieniu, polega na przekazaniu przez producenta lub importera po raz pierwszy do obrotu towarów oznaczonych podrobionym znakiem towarowym, to założono, że import został dokonany (inaczej nie wskazano by na osobę importera), a wprowadzenie towarów do obrotu jest czynnością następczą, której przedmiotem są towary już przywiezione do kraju. Inaczej mówiąc, wspomniana uchwała wymieniała importera jako możliwy podmiot występku z art. 305 ust. 1 pr.wł.przem. nie dlatego, że sprowadził towary oznaczone podrobionym znakiem towarowym do Polski, ale dlatego, że po raz pierwszy przekazał je do obrotu. Wymieniona uchwała odwoływała się m.in. do art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie ocen zgodności[7](, który stanowi, że przez wprowadzenie do obrotu należy rozumieć udostępnienie przez producenta, jego upoważnionego przedstawiciela lub importera, nieodpłatnie albo za opłatą, po raz pierwszy na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu wyrobu w celu jego używania lub dystrybucji. Jeżeli w tym przepisie jest mowa o udostępnieniu przez importera wyrobu (towaru) we wskazanym celu, to wypada przyjąć, że import już zaistniał, towar znalazł się w kraju a wprowadzenie wyrobu do obrotu (postać dokonania obrotu w rozumieniu art. 305 ust. 1 pr.wł.przem.) jest czynnością później dokonaną.

Komentarz

W analizowanym orzeczeniu Sąd Najwyższy uznał, że przywóz towarów oznaczonych podrobionym znakiem towarowym na terytorium Polski spoza obszaru celnego Unii Europejskiej (import) nie jest dokonaniem obrotu takimi towarami w rozumieniu art. 305 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej. Zaistnieje jednak odpowiedzialność osoby dokonującej importu, o ile poczynione w sprawie ustalenia faktyczne uzasadniają przyjęcie, zwłaszcza przy uwzględnieniu treści art. 13 § 1 , że jej zachowanie osiągnęło inną karalną formę stadialną przestępstwa.

Zgodzić się należy, że sam import nie jest obrotem towarem. Dopiero bowiem przekazanie towaru zaimportowanego będzie dokonaniem obrotu tym towarem. Sam import polega wyłącznie na przemieszczeniu rzeczy z zagranicy na terytorium Polski, czy też na wspólnotowy obszar celny.

Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że aby stwierdzić dokonanie obrotu podrobionym towarem musi dojść do przeniesienia władztwa nad tymi przedmiotami. Takie stanowisko wydaje się, że dominuje aktualnie w judykaturze i piśmiennictwie.  

Niemniej jednak, w orzecznictwie sądów powszechnych ścierają się różne poglądy; część sądów kwalifikuje przywóz podrobionego towaru, bez zamiaru ich sprzedaży, jako dokonanie obrotu, inne zaś uznają to za usiłowanie, a jeszcze inne za niekarane przygotowane do popełnianie czynu.

Tym samym zasadnym byłoby jednak wydanie uchwały przez Sąd Najwyższy, która to uchwała byłaby jasną wykładnią przepisów regulujących omawiane zagadnienie.

Analiza orzeczenia pozwala na postawienie następujących wniosków: 1) weryfikacja łańcucha dostaw i autentyczności znaków towarowych, to nie tylko kwestia „przyzwoitości” przedsiębiorcy, ale również bezpieczeństwa prawnego takiego importera; 2) kupienie podrabianego towaru przez konsumenta na własny użytek, a nie z zamiarem odsprzedaży, nie będzie stanowiło przestępstwa z art. 305 ust. 1  pr.wł.przem. Niemniej jednak w takiej sytuacji należy się liczyć z zatrzymaniem i zniszczeniem podrobionego towaru.

[1] I KZP 2/25, OSNK 2025/11–12/72.

[2] T.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1170; dalej: pr.wł.przem.

[3] T.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 383; dalej: k.k.

[4] T.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 490; dalej: k.p.k.

[5] Uchwała z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 13/05, OSNKW 2005/6/50.

[6] K. Szczepanowska-Kozłowska [w:] System prawa handlowego. Tom III, Prawo własności przemysłowej, E. Nowińska, K. Szczepanowska-Kozłowska (red.), Warszawa 2015, s. 698.

[7] T.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 215.