Wybrane zagadnienia na tle stosowania w praktyce sądowej art. 424(7) k.p.c.

1. Zgodnie z art. 424(7) k.p.c. po doręczeniu skargi (o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia – dop. autora) stronie przeciwnej, a gdy skargę wniósł Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka – obydwu stronom, sąd przedstawia niezwłocznie akta sprawy Sądowi Najwyższemu. Użycie w przywołanym przepisie sformułowania: „przedstawia niezwłocznie” budzi w praktyce wiele wątpliwości i jest niejednolicie oceniane w literaturze przedmiotu. W artykule zarysowano ten doktrynalny spór oraz omówiono inne zagadnienia, które wiążą się z wykładnią wskazanego przepisu.

2. Przed przystąpieniem do zasadniczych rozważań podkreślenia wymaga, że zarządzenie o doręczeniu przeciwnikowi procesowemu odpisu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia winno nastąpić dopiero po stwierdzeniu, że wniesiona do sądu, o którym mowa w art. 424(6) § 1 k.p.c. skarga spełnia wszelkie wymagania formalne i fiskalne oraz nie podlega odrzuceniu. W myśl omawianego przepisu przedstawienie akt sprawy, w której wniesiono skargę, Sądowi Najwyższemu następuje po ustaleniu przez sąd powszechny (do którego wpłynęła skarga), że doszło do skutecznego doręczenia odpisu skargi stronie przeciwnej, a wypadku gdy skargę wnoszą Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka – obydwu stronom. Na tle wskazanego uregulowania nie budzi wątpliwości, że podmiotom wskazanym w art. 424(7) k.p.c. skarga doręczana jest w odpisach. Zgodnie zaś z art. 424(5) § 2 zdanie drugie k.p.c. do skargi – oprócz jej odpisów dla doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom – dołącza się dwa odpisy przeznaczone do akt Sądu Najwyższego.

3. W doktrynie nie budzi również większych wątpliwości teza, że przed przedstawieniem (przekazaniem) akt sprawy Sądowi Najwyższemu dołącza się również dwa odpisy zaskarżonego orzeczenia z uzasadnieniem (art. 398(7) § 3 zd. drugie w zw. z art. 424(12) k.p.c.). Zatem wbrew literalnej wykładni przepisu przedstawienie akt Sądowi Najwyższemu musi nastąpić dopiero po sporządzeniu z urzędu uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, o ile takie uzasadnienie nie zostało wcześniej sporządzone w toku postępowania. Obowiązek sporządzenia z urzędu uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika z art. 387 § 4 k.p.c., zgodnie z którym, jeżeli nie sporządzono pisemnego uzasadnienia wyroku ani transkrypcji wygłoszonego uzasadnienia, a w sprawie została wniesiona skarga kasacyjna lub skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, sporządza się je w terminie dwóch tygodni od dnia wpływu skargi do sądu, a jeżeli skarga była dotknięta brakami – od dnia usunięcia tych braków. Uzasadnienie można ograniczyć do zakresu, którego dotyczy skarga.

4. Na tle brzmienia art. 424(7) k.p.c. w literaturze przedmiotu największy spór ogniskuje się wokół odpowiedzi na pytanie o relacje zachodzące między analizowanym przepisem a art. 398(7) § 2 k.p.c., stanowiącym jego odpowiednik w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną. Zdaniem T. Wiśniewskiego, wymóg niezwłocznego przekazania akt oznacza, że sąd, do którego skarga wpłynęła, nie czeka, tak jak w przypadku skargi kasacyjnej, na ewentualną odpowiedź na skargę strony przeciwnej^[1]. Natomiast w ocenie J. Gudowskiego sformułowanie „niezwłocznie” użyte w końcowej części art. 424(7) k.p.c. nie oznacza, że sąd, do którego skarga wpłynęła, przekazuje akta sprawy, nie oczekując na dowody doręczenia skargi oraz na upływ terminu do wniesienia odpowiedzi na skargę; jest inaczej, dopiero po zgromadzeniu tych dowodów i upływie terminu przedstawia akta Sądowi Najwyższemu[2]. Stanowisko to zdaniem autora niniejszego artykułu należy uznać za bardziej przekonujące. Jak się bowiem wydaje regulacja przewidziana w komentowanym przepisie nie wyklucza możliwości odpowiedniego stosowania w postępowaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia art. 398(7) k.p.c., regulującego postępowanie sądu wywołane wniesieniem skargi kasacyjnej.

5. Wypada zaznaczyć, że w doktrynie przyjmuje się w zasadzie zgodnie^[3], że w postępowaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem stosuje się odpowiednio – bez większych modyfikacji – art. 398(7) § 1 k.p.c. Strona przeciwna może więc wnieść do sądu powszechnego odpowiedź na skargę w terminie dwutygodniowym od doręczenia jej skargi. W razie wniesienia skargi przez Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka odpowiedź na skargę mogą wnieść obydwie strony. Podobnie zatem jak w przypadku skargi kasacyjnej, akta sprawy przedstawianej Sądowi Najwyższemu wraz ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinny zawierać całość dokumentacji zgromadzonej przez sąd powszechny na skutek wniesionej skargi; akta przekazywane SN powinny być kompletne; „dosyłanie” SN odpowiedzi na złożoną skargę wniesioną w terminie dwutygodniowym, o którym mowa w art. 398(7) § 1 w zw. z art. 424(12) k.p.c. powinno być raczej wyjątkiem, a nie regułą.

6. Jak się wydaje przedstawione stanowisko podziela również O.M. Piaskowska^[4], według której, jeżeli strona wniosła odpowiedź na skargę, jej odpis sąd doręcza drugiej stronie, a następnie przedstawia akta Sądowi Najwyższemu. Także M. Asłanowicz przyjmuje, że przekazanie akt Sądowi Najwyższemu może nastąpić dopiero po upływie terminu na wniesienie przez przeciwnika skargi odpowiedzi na skargę – w przeciwnym razie akta przekazywane SN przez sąd, do którego wniesiona została skarga, byłyby (potencjalnie) niepełne^[5].

7. Niejako ubocznie warto zauważyć, że w projekcie ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (UD261 z 10.10.2025 r.)^[6] zaproponowano zmianę art. 398(7) § 1 k.p.c. Według projektu przepis ten otrzymałby brzmienie: „§ 1. Strona przeciwna może wnieść do sądu drugiej instancji odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie miesięcznym od doręczenia jej skargi. W razie wniesienia skargi kasacyjnej przez Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka odpowiedź na skargę mogą wnieść obydwie strony”.

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu projektu ustawy: „w nowelizowanym art. 398(7) § 1 przewiduje się (…) wydłużenie terminu do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną, co ma na celu złagodzenie sygnalizowanej wcześniej nierówności stron postępowania kasacyjnego w aspekcie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i odpowiedzi na nią (…). Zmiana ta koreluje ponadto z nowymi rozwiązaniami dotyczącymi terminów do wniesienia odpowiedzi na apelację, który zostaje przedłużony z dwóch tygodni do miesiąca oraz odpowiedzi na zażalenie (termin przedłużony do dwóch tygodni)”.

8. Jak wcześniej wskazano, odpowiednie stosowanie art. 398(7) § 1 k.p.c. do postępowania wywołanego skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia uzasadniane jest w doktrynie treścią art. 424(12) k.p.c. W konsekwencji, przy założeniu, że art. 398(7) § 1 k.p.c. ulegnie zmianie, zgodnie z propozycją wynikającą z projektu ustawy UD-261, wydłużeniu do jednego miesiąca ulegnie także termin do wniesienia odpowiedzi na skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

7. Na zakończenie przedstawionych uwag należy dodać, że w doktrynie przyjmuje się zgodnie^[7], że przedstawienie akt sprawy Sądowi Najwyższemu, o którym mowa w art. 424(7) k.p.c. nie jest czynnością jurysdykcyjną, pomimo użycia w analizowanym przepisie zwrotu „sąd przedstawia”. Przedstawienie akt nie wymaga więc wydania postanowienia przez sąd; następuje ono na podstawie zarządzenia przewodniczącego. Zarządzenie to nie jest zaskarżalne.

[1] Por. T. Wiśniewski [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. T. II. Artykuły 367–505(39), T. Wiśniewski (red.), Warszawa 2021, s. 476–477. Pogląd ten aprobuje A. Góra-Błaszczykowska [w:] Kodeks postępowania cywilnego. T. Ia. Art. 1–424(12), A. Góra-Błaszczykowska (red.), Warszawa 2020, s. 1341.

[2] J. Gudowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. T. III. Postępowanie rozpoznawcze, T. Ereciński (red.), Warszawa 2016, s. 502–503.

[3] Tak np. J. Gudowski [w:] System Prawa Procesowego Cywilnego. Środki zaskarżenia, T. III cz. 2, J. Gudowski (red.), Warszawa 2013, s. 1616 i powołane tam wypowiedzi doktryny. Odmiennie jednak A. Zieliński [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz,K. Flaga-Gieruszyńska, A. Zieliński (red.), Warszawa 2026, s. 1084. Warto przytoczyć in extenso wypowiedź wskazanego autora, według którego: „przepisy o postępowaniu w sprawie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przewidują możliwości złożenia przez stronę przeciwną odpowiedzi na skargę, a w wypadku wniesienia skargi przez Prokuratora Generalnego lub RPO albo RPD – przez żadną ze stron. Stylizacja komentowanego przepisu sugeruje, że przepis art. 398(7) nie ma w tym wypadku odpowiedniego zastosowania poprzez art. 424(12) k.p.c., skoro sąd po doręczeniu skargi przedstawia niezwłocznie akta sprawy SN. Taka regulacja jest sprzeczna z zasadą audiatur et altera pars i należy ją zmienić”.

[4] O.M. Piaskowska [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1–505(39), O.M. Piaskowska (red.), Warszawa 2024, s. 1046.

[5] Tak M. Asłanowicz, Nadzwyczajne środki zaskarżenia w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2022, s. 508.

[6] Projekt ustawy wraz z uzasadnieniem opublikowany na stronie: https://legislacja.gov.pl/projekt/12400050/katalog/13143002#13143002 (dostęp: 20.04.2026).

[7] Tak np. J. Gudowski [w:] Kodeks…, s. 504; A. Zieliński [w:] Kodeks…, s. 1084.